Mô hình chăn nuôi lợn nái ngoại cho năng suất cao ở Yên Bái

Yên Bái đã xây dựng được 24 cơ sở truyền tinh nhân tạo, bằng các giống lợn đực ngoại có năng suất chất lượng cao, nhằm cải tạo đàn lợn thịt trong nông hộ.

Với mục tiêu là cải tạo, nâng cao chất lượng con giống, đảm bảo nguồn thịt lợn đến tay người tiêu dùng có chất lượng hơn, từ năm 2008 đến nay, Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Yên Bái đã xây dựng được 24 cơ sở truyền tinh nhân tạo, bằng các giống lợn đực ngoại có năng suất chất lượng cao, nhằm cải tạo đàn lợn thịt trong nông hộ.

Bà Nguyễn Thị Minh Phượng, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Yên Bái cho hay, tuy nhiên, qua nhiều năm triển khai, từ những phản hồi của các hộ chăn nuôi và người tiêu dùng, Trung tâm nhận thấy nếu chỉ thay đổi con giống đực thì chất lượng thịt lợn vẫn chưa đạt yêu cầu. Vì vậy, năm 2013, 2014 Trung tâm Giống vật nuôi tỉnh Yên Bái tiếp tục hỗ trợ 50 con lợn nái ngoại cho 6 điểm mô hình, nhằm thay thế giống lợn nái nội để cho ra đời những con lợn thịt siêu nạc đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng.

Gia đình ông Nguyễn Văn Tiến, khu phố Hóp, xã Báo Đáp, huyện Trấn Yên đã nhiều năm gắn bó với nghề chăn nuôi lợn. Đây cũng là nguồn thu nhập chính của gia đình ông. Khoảng 2 năm trở lại đây, được Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Yên Bái hỗ trợ 1 con lợn đực ngoại để xây dựng mô hình cải tạo giống lợn địa phương bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo, gia đình ông Tiến đã chuyển hướng chăn nuôi giống lợn lai F1 giữa lợn nái Lang Hồng lai với lợn đực Landrace (người dân thường gọi là lợn 2 bề). Với mục đích cải tạo chất lượng thịt, nhưng qua quá trình nuôi, gia đình ông Tiến nhận thấy giống lợn này cũng đã nảy sinh nhiều nhược điểm như khó bán do tỷ lệ mỡ cao, lại tiêu tốn thức ăn nhiều và chậm lớn, khiến cho việc chăn nuôi của gia đình gặp không ít khó khăn.

Khó bán, bị thương lái ép giá đã khiến ông Tiến nghĩ đến việc thay thế giống lợn khác có hiệu quả kinh tế cao hơn. Vì vậy, khi biết đến mô hình hỗ trợ giống lợn nái ngoại của Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Yên Bái ông Tiến đã không ngần ngại phá dỡ khu chuồng nuôi rộng 20m2 đã được xây kiên cố trước đây để chuyển sang làm chuồng sắt nuôi lợn nái ngoại. Từ khâu làm chuồng, xây dựng hầm bioga, hệ thống nước uống tự động cho đàn lợn, gia đình ông Tiến đều được sự hướng dẫn kỹ thuật của các cán bộ Trung tâm giống vật nuôi tỉnh.

Cũng như nhiều gia đình khác, trước đây gia đình anh Tạ Quyết Định, thôn 3, xã Đào Thịnh, huyện Trấn Yên chọn giống lợn Móng Cái để làm nái vì cho rằng giống lợn này dễ nuôi vì nuôi con khéo, đẻ nhiều, con giống đẻ ra lại được gia đình anh nuôi thịt là chủ yếu. Qua nhiều năm chăn nuôi, anh Định nhận thấy dù giống lợn này dễ nuôi, phàm ăn nhưng lại đầu ra lại không ổn định, giá cả bấp bênh. Đây cũng là điều khiến anh luôn trăn trở, suy nghĩ.

Lợn nái

May mắn đã đến với gia đình anh Định khi gia đình anh là một trong 6 hộ gia đình trong tỉnh Yên Bái được Trung tâm giống vật nuôi tỉnh chọn làm điểm trình diễn mô hình chăn nuôi lợn nái ngoại trong nông hộ. Hơn 1 năm làm quen với việc nuôi lợn nái ngoại, anh Định đã nhận thấy nhiều ưu điểm vượt trội của giống lợn này. Những khó khăn trước đây đã không còn bởi giống lợn nái ngoại này trung bình mỗi con đẻ được 2,4 lứa/năm, mỗi lứa từ 11 – 14 con. Sau mỗi lứa lợn đẻ anh Định vẫn áp dụng phương thức vừa để lại nuôi nhằm giảm bớt chi phí mua lợn giống, vừa cung cấp con giống cho nhiều hộ gia đình trong vùng giống như trước đây. Nhưng hiệu quả kinh tế lại khác hẳn, nếu so sánh với những năm trước nuôi lợn Móng Cái anh Định nhận thấy mỗi con lợn giống ngoại sau khi cai sữa có giá từ 1,2 triệu – 1,5 triệu đồng, cao gấp 2 -3 lần so với giống lợn Móng Cái. Còn đối với lợn thịt thì cứ mỗi một tấn lợn hơi giống Móng Cái, anh Định có thu nhập 35 triệu đồng, trừ chi phí còn lãi 17 triệu đồng, nhưng đối với giống lợn ngoại xuất chuồng anh Định có thu nhập trên 40 triệu đồng, sau khi trừ chi phí cũng lãi ít nhất 25 triệu đồng.

Song song với công tác xây dựng các điểm mô hình chăn nuôi lợn nái ngoại, từ năm 2008 đến nay Trung tâm giống vật nuôi tỉnh Yên Bái đã xây dựng được 24 cơ sở truyền tinh nhân tạo bằng giống lợn đực ngoại năng suất chất lượng cao, về cơ bản đã đáp ứng được nhu cầu phối giống trong vùng.

Để duy trì có hiệu quả các cơ sở truyền tinh nhân tạo và kiểm tra theo dõi hỗ trợ kỹ thuật kịp thời cho các mô hình chăn nuôi lợn nái ngoại, Trung tâm đã thành lập tổ chuyên trách thường xuyên kiểm tra, theo dõi, đôn đốc hướng dẫn các chủ cơ sở thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng lợn đực, khai thác và pha chế tinh lợn nhằm đảm bảo chất lượng tinh cung ứng đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.

Ngoài ra, Trung tâm còn tổ chức các khóa đào tạo nâng cao cho chủ các cơ sở chăn nuôi lợn đực giống và đào tạo kỹ thuật cho một số chủ hộ chăn nuôi lợn nái ngoại nhằm chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật về chăn nuôi lợn ngoại cho người chăn nuôi giúp người chăn nuôi tiếp cận với phương pháp chăn nuôi mới. Chính vì vậy, chất lượng tinh tại các cơ sở đều cho tỷ lệ phối đạt trên 90 %.

Để tiếp tục nâng cao chất lượng thịt lợn trên địa bàn toàn tỉnh Trung tâm đã phối hợp với các hộ chăn nuôi tiếp tục đưa lợn nái ngoại vào chăn nuôi. Từ năm 2013 đến nay, toàn tỉnh đã triển khai được 6 mô hình chăn nuôi lợn nái ngoại. Qua hơn 2 năm thử nghiệm các mô hình chăn nuôi đã có những phản ứng tích cực.

Kỹ thuật CHĂN NUÔI HEO NÁI NGOẠI

I.Gây nái – Chọn những con heo cái từ những ổ heo con của nái ngoại cao sản, có số con cai sữa từ 9 con trở lên, có nguồn gốc về giống rõ ràng, tin cậy. – Heo có ngoại hình cân đối, dáng nhanh nhẹn, da lông bóng mượt, 4 chân thẳng đi lại bình thường, có từ 12 vú trở lên, núm vú thẳng hàng, khoảng cách đều. – Phàm ăn nhưng heo hiền lành, bụng gọn. – Giống gây nái phổ biến hiện nay là giống yorkshire, Landrace

  1. Phối giống

– Heo 8 – 9 tháng tuổi đạt trọng lượng 85 – 90 kg là phối giống được. Nên phối giống lần động dục thứ 2.

– Heo nái động dục thường đứng nằm không yên, ít ăn, âm hộ sưng đỏ hồng, thời gian động dục kéo dài từ 4 đến 6 ngày.

– Thời điểm phối giống thích hợp nhất là lúc âm hộ chuyển sang màu hồng nhạt tái, dịch nhờn tiết ra,  keo dính hơn lúc đầu.

– Ấn tay lên hông heo đứng im, hai chân sau dạng ra, đuôi quật sang một bên (heo chịu đực)
– Nái tơ thường phối giống 2 lần và cho phối giống vào chiều ngày thứ 3 hoặc sáng ngày thứ 4 (tính từ lúc bắt đầu động dục).

– Khi phối nên phối kép và tốt nhất là cho đực giống nhảy trực tiếp thì hiệu quả hơn.

– Nái rạ thường cho phối vào sáng ngày thứ 3 (tính từ lúc bắt đầu động dục).

– Nếu sản xuất heo con nuôi thịt thì cho phối với đực khác giống tốt hơn cùng giống (lai kinh tế).
– Nếu sản xuất heo con nuôi nái và đực giống thuần chủng thì cho phối với đực cùng giống.
– Nếu heo nái lai (ngoại x ngoại) thì cho phối với đực ngoại thứ 3 để lấy con nuôi thịt.

– Nên cho phối 2 lần sáng sớm và chiều mát.

III. Nuôi nái ngoại có chửa

– Sau khi phối 18 – 21 ngày không động dục trở lại là nái đã có chửa.

– Heo nái chửa trung bình 114 ngày (3 tháng 3 tuần 3 ngày). Trong thời gian nái có chửa không nên chuyển chuồng nhiều.

– Nái chửa tuỳ theo trọng lượng nhỏ hay to, mỗi ngày bình thường cho ăn 1,8 – 2, 5kg thức ăn hỗn hợp và từ 3 – 5 kg rau xanh.

Có thể tự pha trộn thức ăn theo công thức (tính theo trọng lượng thức ăn) như sau:

+ 47 % Bột ngô, gạo, tấm

+ 28% cám gạo

+ 10% bột đậu tương

+ 8% bột sắn khoai

+ 5% bột cá

+ 2 % premix (gồm 1% premix vitamin và 1% premix khoáng)

– Mùa hè tắm cho heo 1-2 lần /ngày, chú ý chống nóng

– Thường xuyên có nước sạch và mát để heo uống tự do.

  1. Chăm sóc heo nái ngoại trước và trong khi đẻ

– Trước khi heo đẻ 25-30 ngày nên tiêm phòng vacxin bệnh phó thương hàn cho heo mẹ 2 ml /con.
– Trước khi đẻ 5-7 ngày cần được chuyển đến chuồng đã được tiêu độc và vệ sinh sạch sẽ.
Chuồng có ô heo con, đèn sưởi và chung quanh ô chuồng có rèm ngăn.

– Nên giảm lượng thức ăn của heo nái trước khi đẻ 3 – 5 ngày.

– Chỗ heo đẻ phải có rơm rạ lót được cắt ngắn 20 – 25 cm.

– Khi heo sắp đẻ âm hộ sưng, mông mềm (sụt mông) cắn ổ cào nền chuồng…

– Khi heo đẻ phải trực đỡ đẻ. Heo con đẻ ra, dùng khăn vải mềm lau sạch mũi mồm rồi đến mình và 4 chân.

– Thắt và cắt rốn cách thành bụng 3-5 cm. Sát trùng rốn bằng cồn I ốt hoặc cồn sát trùng.
– Bấm răng nanh cho heo con mỗi con 8 cái (4 cái nanh hàm trên, 4 cái nanh hàm dưới).
– Sau khi heo nái đẻ hết phải chờ lấy nhau thai ra, không để heo mẹ ăn.

– Heo nái đẻ xong cần phải cho heo con bú sữa đầu càng sớm càng tốt. Cho con nhỏ bú vú trước, con lớn bú vú phía sau.

– Cho heo mẹ uống nước ấm pha muối hoặc cháo loãng có pha muối.

  1. Nuôi heo nái nuôi con

– Ngày đầu sau khi đẻ chỉ nên cho heo uống nước và cháo gạo, ngày thứ 2 cho ăn khoảng 1, 5 kg thức ăn sau đó tăng dần lên.

– Thức ăn hỗn hợp của nái nuôi trộn theo công thức sau:

+ 53% bột ngô, gạo, tấm

+ 25% cám gạo loại 1

+ 15% bột đậu tương

+ 5% bột cá.

+ 1% premix vitamin

+ 1% premix khoáng

– Hàng ngày cho heo ăn thêm rau, cỏ non.

– Trong 15-20 ngày đầu sau khi đẻ không nên tắm cho heo, không rửa chuồng. Thay rơm rạ lót

chuồng khi bị ẩm.

– Hạn chế dùng kháng sinh để tránh mất sữa

  1. Nuôi heo con theo mẹ

+ 10-15 ngày đầu ổ heo con luôn giữ ở nhiệt độ 30 – 340c bằng bóng đèn điện hoặc bếp sưởi.
+ Tập cho heo con ăn sớm lúc 15 ngày tuổi, Từ 15 – 20 ngày tuổi dùng công thức 50% bột gạo, ngô rang và 50% sữa bột hoặc sử dụng các loại thức ăn hỗn hợp cho heo con ăn sớm đã được phối chế sẵn trên thị trường.

+ 22 – 56 ngày tuổi dùng hỗn hợp: Bột ngô, gạo rang 54%, cám loại I 12%, bột đậu tương rang 20%, sữa bột 5%, bột cá nhạt 5%, đường 2%, premix khoáng 1%, premix vitamin 1%.
VII. Phòng trị bệnh

– Tiêm phòng  vacxin dịch tả heo, tụ huyết trùng heo và tẩy giun sán cho heo mẹ trước khi phối giống.

– Đảm bảo chuồng hoàn toàn khô sạch, nước uống đủ và sạch.

– Tiêm vacxin phó thương hàn cho heo con lúc 21 ngày tuổi, 35 ngày tuổi tiêm vacxin dịch tả, tụ huyết trùng.

– Thiến heo đực lúc 10-20 ngày tuổi.

– Heo con ỉa phân trắng cho heo con uống bằng các loại lá chát thông thường. Bệnh nặng cho heo con uống streptomycine 1 gam cho 10-20 con hoặc một số thuốc đặc hiệu khác. Thời gian duy trì từ 2-3 ngày hoặc cho đến khi heo thật sự khỏi hẳn.

2 Comments

Gửi phản hồi