Kỹ thuật nuôi bò nhốt chuồng hiệu quả cao

Kỹ thuật nuôi bò nhốt chuồng được áp dụng kỹ thuật chăn nuôi bò vỗ béo tại chuồng.

Trong nhiều năm trở lại đây, nghề nuôi bò đang đem lại hiệu quả kinh tế cao cho bà con, khi mà thịt bò trở thành thực phẩm chính yếu của người tiêu dùng cả nước. Để đạt được hiệu quả cao trong chăn nuôi bò, mời bà con tham khảo bài viết sau

Trong điều kiện diện tích đất đai đang bị thu hẹp ảnh hưởng đến việc chăn thả ngoài đồng, nghề chăn

kỹ thuật nuôi bò nhốt chuồng

nuôi bò theo hình thức nuôi nhốt là nghề nuôi phù hợp với nhiều địa phương. Tuy nhiên để nghề chăn nuôi bò nhốt thực sự mạng lại hiệu quả kinh tế cao và đảm bảo tính bền vững, thì người nuôi cần nắm vững Kỹ thuật nuôi bò nhốt chuồng.

1. Kỹ thuật nuôi bò nhốt chuồng – Chuồng trại:

Mục tiêu là để thuận lợi cho công tác nuôi dưỡng, quản lý đàn bò. xây dựng chuồng nuôi bò ở những nơi cao ráo, sạch sẽ, thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Hướng chuồng xây theo hướng Nam hoặc Đông Nam, diện tích chuồng nuôi bình quân 3-5 m2/ con. Tuỳ theo qui mô mà chuồng có thể xây dựng 1 dãy hoặc 2 dãy. Nền chuồng phải làm chắc, không láng trơn, có độ dốc 2-3% về phía rãnh thoát. Cần trang bị máng ăn, máng uống dọc theo hành lang, kích thước máng ăn 60 cm x 120 cm, cao phía sau 80 cm, cao phía trước 50 cm, trong lòng máng hình lòng mo. Kích thước máng uống dài x rộng x sâu là 60 cm x 60 cm x 40 cm. Rãnh thoát nước thải thiết kế phía sau rộng 30 cm, sâu 30 cm, độ dốc 5-8%. Ngoài ra cần bố trí thêm hố ủ phân hoặc hầm biogas, hệ thống rèm che cách tầm bò với 1-1,5m, hệ thống cây xanh chống nóng cho bò trong mùa hè, ..vv.

ky-thuat-nuoi-bo-cai-sinh-san-682

2. Kỹ thuật nuôi bò nhốt chuồng -Vệ sinh thú y:

– Tiêu độc, khử trùng và vệ sinh chuồng trại.

– Vệ sinh phòng bệnh: Thực hiện phương châm “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Chuồng trại, máng ăn, máng uống, môi trường xung quanh và cơ thể bò phải luôn được sạch sẽ. Định kỳ tẩy uế chuồng trại, khu vực xung quanh chuồng nuôi, phát quang bờ bụi, khơi thông cống rãnh, thu gom xử lý chất thải. Tích cực diệt chuột, dán, ve, ruồi muỗi, hạn chế tối đa các động vật trung gian truyền bệnh vào khu vực chăn nuôi bò.

– Thức ăn nước uống phải đảm bảo sạch sẽ, an toàn vệ sinh.

– Thường xuyên kiểm tra theo dõi đàn bò khi có dấu hiệu biểu hiện không bình thường cần can thiệp ngay.

– Tiêm vacxin phòng bệnh đầy đủ các loại bệnh bắt buộc cho bò 2 lần / năm như: bệnh tụ huyết trùng trâu bò, lở mồm long móng, …

– Chuồng nuôi phải được làm vệ sinh hàng ngày và phải được khử trùng định kỳ theo chế độ phòng bệnh của thú y.

– Sau khi xuất toàn bộ vật nuôi phải tiến hành khử trùng toàn bộ chuồng nuôi theo chế độ tổng vệ sinh và khử trùng trước khi nuôi lứa mới.

– Trường hợp trong chuồng nuôi có vật nuôi bị chết vì bệnh dịch thì phải thực hiện chế độ khử trùng cấp bách theo hướng dẫn của thú y

3. Kỹ thuật nuôi bò nhốt chuồng – Tẩy ký sinh trùng cho bò:

Để bò khỏe mạn lớn nhanh cần tẩy ký sinh trùng theo các phương pháp dưới đây:

* Đối với ngoại ký sinh trùng:

Sử dụng các loại thuốc có phổ hoạt lực rộng như Neuguvon hoặc Asuntol hòa thành dung dịch tắm hoặc xoa. Pha và sử dụng thuốc Nevugvon với liều phổ biến 1à 25g/lít nước, bổ sung 50ml dầu ăn và 20g xà phòng bột lắc đều trước khi sử dụng. Dùng bình phun đều lên cơ thể bò, đặc biệt là vùng bẹn, nách và yếm. Có thể đeo găng tay, dùng giẻ để bôi thuốc. Không để thuốc bám vào người, quần áo. Không hút thuốc, ăn uống trong khi pha và bôi thuốc.

* Đối với nội ký sinh trùng:

Sử dụng các loại thuốc có phổ hoạt lực rộng như: Levamisole, Tetramisole điều trị nội ký sinh trùng đường ruột và Fasinex điều trị sán lá gan.

Liều lượng: Levamisole 7,5%, dùng 1ml/20kg thể trọng. Fasinex dùng 1 viên /75kg thể trọng. Cách sử dụng: Cho uống, trộn vào thức ăn hoặc tiêm theo hướng dẫn.

4. Kỹ thuật nuôi bò nhốt chuồng – Khẩu phần ăn cho bò:

Để bò có tốc độ lớn nhanh nhất thì lượng thức ăn đảm bảo năng lượng cao được ăn vào hàng ngày là 2,5% trọng lượng cơ thể. Ví dụ, bò nặng 200kg cần khoảng 5kg vật chất khô trong một ngày, còn thức ăn thô xơ khoảng 15 – 20kg. Khẩu phần hoàn chỉnh là đủ tất cả các chất dinh dưỡng cần thiết cho bò. Bò có thể tự do lựa chọn sau khi đã trộn lẫn hoàn toàn cả hai loại thức ăn tinh và thô với nhau. Phương pháp cho ăn và tập cho bò ăn thức ăn tinh vô cùng quan trọng. Lúc đầu nên cho bò ăn nhiều thức ăn thô xanh, ít thức ăn tinh để bò làm quen với khẩu phần năng lượng cao. Nếu ngay từ đầu bò ăn nhiều thức ăn tinh có thể bị chết do ngộ độc axít (acidosis). Thức ăn thô xanh cần sử dựng kết hợp với thức ăn tinh để tạo ra một khẩu phần ăn hoàn chỉnh.

Khẩu phần ăn cho bò nhốt chuồng bao gồm: thức ăn thô xanh, phụ phẩm, thức ăn tinh, thức ăn bổ sung khoáng và vitamin. Căn cứ vào nguồn thức ăn sẵn có để lựa chọn các nguyên liệu chính như sau:

* Thức ăn thô xanh: Các loại cỏ băm nhỏ, thức ăn băm nhỏ ủ chua, phụ phẩm nông nghiệp băm nhỏ, phụ phẩm công nghiệp (bã bia, rượu, rỉ mật, bã đậu, bã dứa, vỏ hoa quả) chiếm 55-60% vật chất khô trong khẩu phần.

* Thức ăn tinh hỗn hợp: Các loại Sắn Nghiền, ngô Nghiền, khô dầu lạc, bột keo dậu. Thức ăn tinh hỗn hợp… chiếm 40-45% vật chất khô trong khẩu phần.

Trên cơ sở các loại nguyên liệu thức ăn trên, bổ sung khoáng và vitamin phối hợp thành khẩu phần thức ăn tinh hoàn chỉnh để cho bò ăn theo 4 công thức (xem bảng)

Nguyên liệu

Công thức

1

2

3

4

Sắn Nghiền (%)

40

40

50

50

Ngô Nghiền (%)

10

10

10

10

Rỉ mật (%)

30

30

20

20

Khô dầu lạc (%)

18

12

18

12

Bột keo dậu (%)

6

6

Urê (%)

0.5

0.5

1

Bột xương (%)

1

1

1

1

Muối ăn (%)

1

0,5

1

0,5

Để tăng năng suất lao động, giảm giá thành thức ăn và tận dụng triệt để nguồn thức ăn nên đầu tư máy băm Nghiền thức ăn vào việc chế biến thức ăn cho bò nhốt.

nuôi bò thịt
nuôi bò thịt

Hướng dẫn kỹ thuật nuôi bò thịt

1. Giống :

Giống là một trong những vấn đề quan trọng nhất. Giống khác nhau thì tốc độ sinh trưởng, phát triển, tích lũy thịt, mỡ khác nhau: Con lai của bò Charolaise có tỷ lệ thịt xẻ cao hơn con lai của bò Hereford và ngược lại, tổ chức mỡ của thịt bò Charolaise thấp hơn thịt bò Hereford. Bò vàng Việt Nam có tỷ lệ thịt xẻ là 42%, tỷ lệ thịt tinh là 31%, trong khi đó bò thịt Charolaise có tỷ lệ thịt xẻ 60%, tỷ lệ thịt tinh là 45%.

Hiện nay trên thế giới nhiều giống bò có tỷ lệ thịt xẻ tới 70%, tỷ lệ thịt tinh trên 50%, giá trị dinh dưỡng thịt rất cao và rất thơm, ngon. Ngoài các giống bò chuyên thịt, ở các cơ sở chăn nuôi bò sữa, người ta cũng chọn lọc những bê đực khỏe mạnh đưa vào nuôi dưỡng với một chế độ thích hợp để vỗ béo và giết mổ. Đây cũng là những nguồn cung cấp sản phẩm thịt bò chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng sản lượng thịt bò.

2. Tuổi :

Trong quy trình vỗ béo và giết mổ, hiện nay người ta thường nuôi bò từ 16 – 24 tháng tuổi với quy trình công nghệ cao để giết mổ.

Tuổi giết mổ khác nhau thì chất lượng thịt cũng khác nhau: Bê và bò tơ cho thịt màu nhạt, ít mỡ, thịt mềm và thơm ngon hơn. Bò lớn tuổi cho thịt màu đỏ, đậm, nhiều mỡ, thịt dai hơn và tất nhiên là không thơm ngon bằng thịt bê tơ. Tỷ lệ các cơ quan nội tạng sẽ giảm theo tuổi và ngược lại độ béo sẽ tăng dần lên.

3. Giới tính :

Thường thì bò cái thớ thịt nhỏ hơn bò đực, mô giữa các cơ ít hơn, thịt vị đậm hơn, vỗ béo nhanh hơn. Ngược lại bò đực có tỷ lệ thịt xẻ cao hơn bò cái cùng độ tuổi vì bò cái có cơ quan sinh dục phát triển hơn bò đực. Trong quy trình vỗ béo người ta có thể thiến bò đực lúc 7 – 12 tháng tuổi để vỗ béo, nếu bò thiến sớm để vỗ béo thì thịt bò sẽ mềm hơn và béo nhanh hơn.

4. Khối lượng lúc giết mổ :

Khối lượng bò đưa vào giết mổ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như : Giống, khả năng tăng trọng, thời điểm tích lũy nạc lớn nhất, chế độ nuôi dưỡng, hệ số tiêu tốn thức ăn, thị trường và giá cả…

5. Dinh dưỡng và phương thức vỗ béo :

Kỹ thuật chăn nuôi thâm canh bò thịt hiện nay là chọn lọc những bê khỏe mạnh của các giống cao sản chuyên thịt, đưa vào nuôi dưỡng với chế độ thâm canh cao để đạt được khối lượng giết mổ cao nhất ở giai đoạn bê sinh trưởng với cường độ cao nhất ( dưới 24 tháng tuổi ). Các khẩu phần ăn khác nhau sẽ cho tỷ lệ thịt xẻ, tỷ lệ thịt tinh khác nhau khi giết mổ.

Dù vỗ béo theo phương thức nào, vỗ béo sớm hay vỗ béo muộn, đối với bò thịt trước khi giết mổ bắt buộc phải có công đoạn vỗ béo. Vỗ béo là dùng biện pháp dinh dưỡng, chăm sóc nuôi dưỡng làm cho khối lượng con vật tăng nhanh và phẩm chất thịt được cải thiện. Thời gian vỗ béo tùy thuộc vào phương thức vỗ béo, thức ăn, giống, độ béo của bò. Thời gian vỗ béo quá ngắn thì thịt sẽ nhiều nước, thời gian vỗ béo thích hợp thì chất lượng thịt sẽ cao hơn.

Khẩu phần thức ăn vỗ béo cho bò giàu đạm và nhiều sắt thì thịt bò sẽ đỏ đậm, khẩu phần thức ăn có nhiều bột bắp thì mỡ bò sẽ vàng, thịt thơm ngon và khẩu phần thức ăn có tỷ lệ các phụ phẩm công nghiệp thì thịt bò có thớ lớn và nhiều mỡ giắt ( mỡ giữa các lớp thịt ).

Điều cần chú ý khi nuôi bò thịt

Trong và năm gần đây, ngành chăn nuôi ở Đồng bằng Sông Cửu Long đã có những chuyển biến tích cực, trong đó đáng chú ý là việc khôi phục và phát triển đàn bò địa phương. Ngoài ưu thế về chi phí thức ăn thấp, sử dụng thúc ăn không cạnh tranh với người, giải quyết công lao động nông nhàn. Nghề nuôi bò còn có một ưu thế quan trọng là sản phẩm cuối cùng là bê và thịt có thị trường tiêu thụ ổn định, giá cả bảo đảm cho người chăn nuôi có lãi. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả đạt được cao nhất, người chăn nuôi cần biết những yếu tố cơ bản sau:

Đặc điểm sinh lý :

– Với bò đực : Tuổi bắt đầu phối giống từ 24 – 26 tháng tuổi và thời gian sử dụng phối giống tất nhất là từ 2 – 6 năm tuổi.

– Đối với bò cái : Tuổi thành thục sinh dục 18 – 24 tháng tuổi, chu kỳ động dục trung bình là 21 ngày, thời gian mang thai 9 tháng 10 ngày và thời gian động dục trở lại sau khi sinh con 60 – 70 ngày.

Chọn giống

Chọn những con tốt, thân hình vạm vỡ, mình tròn, phía mông và vai phát triển như nhau giống hình trụ. Nên biết rõ nguồn góc và tính năng SX của đòi bố mẹ.

Một số giống bò được nuôi phổ biến tại Việt Nam :

– Giống bò nội : Bò vàng Việt Nam ( Bosindicus ) .

– Giống bò lai ngoại : Con lai Zêbu ( nhóm bò Zêbu gồm các giống: Redsindhi, Sahiwal, Brah-man đỏ, Brahman trắng, Ongole ).

Chuồng trại

– Xây dựng nơi cao ráo, thoáng mát và có màng lưới bao xung quanh chuồng để chống ruồi, muỗi và các côn trùng khác xâm nhập ( trong chăn nuôi hộ gia đình ).

– Nền cứng, không trơn trượt và có độ dốc để dễ thoát nước.

– Diện tích tối thiểu : 2,5 – 3m2/con bò thịt.

– Máng ăn và máng uống nên làm bằng xi măng đặt theo chiều dài hành lang phân phối thúc ăn.

– Cần có biện pháp xử lý phân để hạn chế ô nhiễm môi trường chung quanh và lây lan cỏ dại.

Thức ăn :

– Nguồn thức ăn chủ yếu của bò gồm các loại cỏ tươi, rơm rạ, cỏ khô, thức ăn xanh thô và củ, quả…

– Ngoài ra nên sử dụng thức ăn ủ chua hoặc rơm được kiềm hóa và thức ăn tinh chế chủ động trong việc tìm thức ăn cho bò.

– Trong chăn nuôi bò thịt, mỗi gia đình cần dành 500 – 1.000m2 đất để trống các loại cỏ như cỏ voi, cỏ sả, cỏ lông tây, cây bình linh… để lấy thức ăn cho bò.

Chăm sóc, nuôi dưỡng, vỗ béo

– Bò cái chửa : Cần cho ăn uống đầy đủ, tránh cày kéo nặng, đặc biệt là ở những tháng chửa cuối cùng. Nhu cầu ăn mỗi ngày là: 25 – 30kg cỏ tươi, 2kg rơm, 1 kg thức ăn tinh và 20 – 30g muối.

– Bò cái nuôi con. Ngoài khẩu phần trên, cần cho thêm các thức ăn củ quả tươi và thức ăn tinh để bò cái tăng khả năng tiết sữa nuôi con.

– Bê con : Tập cho bê con ăn cỏ khô từ tháng thứ 2, cỏ tươi và củ quả từ tháng thứ 4 và cai sữa từ tháng thứ 6. Khi trời nắng ấm nên cho bê con vận động tự do. Nhu cầu ăn mỗi ngày 5 – 10kg cỏ tươi, 0,2 – 0,3kg thức ăn tinh.

– Bê từ 6 – 24 tháng: Trường hợp nuôi chuồng phải thường xuyên cho bò, bê ra sân vận động từ 2-4 giờ/ngày. Nhu cầu ăn một ngày: 10 – 15kg cỏ tươi và cho ăn thêm các thức ăn tận dụng khác như ngọn mía, dây khoai, rơm rạ, cỏ khô, cỏ ủ chua và củ quả thay thế.

– Để có bò thịt đạt khối lượng cuối cùng khi giết thịt từ 250-300kg lúc 24 tháng tuổi cần nuôi vỗ béo bò trong khoảng 80-90 ngày trước khi bán bằng thức ăn tinh 1 kg/con/ ngày.

38 Comments

      • Admin ơi cho mình hỏi mình muốn nuôi bò nhốt chuồng nhưng mình không có đất trồng cỏ xanh nhưng quê mình rất nhiều rơm và ngọn ngô bỏ đi mình ủ chua rôi nuôi bò nhốt chuồng chỉ cho ăn rơm và ngọn ngô ủ chua với thức ăn tinh nhưng không cho ăn cỏ xanh có được không bạn . Bạn chỉ giúp mình với và lên nuôi giống bò nào là hợp vậy Admin cám ơn bạn nhiều

  1. bạn nên tìm giống bò ở gần nơi bạn sinh sống giá rẻ dễ vận chuyển bò ít bị mất sức và quen với điều kiện khí hậu thổ nhưỡng

  2. Tình hình là nhà tôi ở Mê Linh- Hà Nội, có mảnh đất cỡ hơn 2000m2, rất muốn nuôi bò, nhưng chưa biết phải bắt đầu từ đâu và như thế nào? không biết có thế liên hệ với cty hay đơn vị nào để đc tư vấn và setup chuồng trại?

      • Cảm ơn Adm, chính vì xung quanh chưa có ai làm quy mô lớn, mỗi gia đình cũng chỉ có 1-2 con, nếu nhà nào nhiều thì 20 con nhưng cũng không chăn nuôi tập trung mà chỉ chăn thả vào ban ngày,buổi tối thì dồn vào 1 chỗ, tôi đang muốn xây chuồng trại, nuôi cỡ 25-30 con nhưng chưa có kinh nghiệm nên muốn tìm xem có trang trại nào để đến học hỏi kinh nghiệm cứ chả “cần ai phải dọn sẵn cỗ” như ý của Admin

  3. Các bác góp ý cho e với ạ
    E đang nuôi 15 chú bò mà giờ e muốn mua 1 cái cân 700-1000kg ,để khi xuất bò thịt mình không bị thiệt.e có nghe cách tính kg bò bằng đo vòng ngưc nhưng e thấy ko ổn lắm,vậy nên e nhờ các bác tư vấn cho e với,mua cân ở đâu và loại nào là hợp lý nhất ạ! e cảm ơn các bác nhìu nhìu ạ

    • Cái cân chuyên dụng để cân bò rất đắt. Có thể mắc hơn 1 con bò đó. Vả lại người mua thường ko chịu mua theo kg hơi vì bò ăn uống rất nhiều. Có thể ăn uống uống 30-50kg thức ăn nước uống 1 lần. Bạn có thể mua cân 1 tấn và hàn 1 cái khung sắt để dẫn bò vào.

      Nhưng tôi khuyên bạn nếu thực sự cần cân bò thì nên kiếm chỗ cân xe ô tô gần nhà và dắt bò đến đó cân

          • bạn để từ từ nó sẽ bớt bạn ơi. nếu sau thời gian mà ko hết mới kêu thú y mổ ra . nhưng chắc ko sao đâu

          • ôi ad trả lời thư của em thật ư. Em vui lắm. Cảm ơn anh nhé. Em muốn hỏi anh thêm một vài câu nữa a bớt chút thời gian giúp em nha. Em đang nuôi 5 con bê 8-10 tháng tuổi. Em muốn nâng lên 10 đến 15 con vậy kết hợp cả rơm và cây ngô (khá nhiều) thì em cần khoảng bao nhiêu sào đất trồng cỏ. Em ở miền bắc. Cảm ơn anh.

          • 1000 m2 đất trồng cỏ VA06 sẽ đủ cỏ để nuôi 3-4 con bò trưởng thành hoặc 6-8 con bê. Nếu bạn đã có rơm và thân cây ngô khá nhiều thì chỉ cần trồng them 1000 m2 cỏ là đủ. tốt nhất là 2000 m2 để dự trù sau này bê lớn lên hay tăng đàn. Thân chào bạn

  4. Em vừa mua 5 cặp bò về nuôi với mục đích vừa là để học hỏi kinh nghiệm vừa là lấy công làm lãi, sau này có điều kiện em sẽ nuôi theo mô hình nuôi bò thịt nhốt chuồng thế nhưng thời gian gần đây thấy thông tin TPP sắp được ký kết em thấy lo qua. Bởi vì khi đấy thịt bò Mỹ sẽ ồ ạt vào VN lúc đó bò trong nước sẽ phải cạnh tranh với bò Mỹ, Úc…mà không có sự bảo hộ của Nhà nước nên giá sẽ rất rẻ và người chăn nuôi sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Bác nào có tin tức gì cho em biết với. thanks

  5. Với tâm huyết, và quyết tâm về quê lập nghiệp trang trại với mình lúc này, cảm ơn Nong-dan đã cho mình những video bổ ích, động viên nhiệt tình!

    Ước mơ của mình đó là được sống giữa 1 trang trại rộng lớn, tự do làm việc, phát triển trang trại chăn nuôi, trồng cây yêu thích!

    Nghiên cứu đã hơn 1 năm nay, nhưng trong mình luôn băn khoăn 1 câu hỏi:
    + thị trường phát triển nông nghiệp thế nào? có rất nhiều trang trại với hàng chục ngàn con gà, lợn, vậy thì có tiêu thụ nổi ngoài thị trường hiện nay không? liệu còn cơ hội để mình đi sau phát triển không?

    Xin cảm ơn Nong-dan rất nhiều!

  6. admin ơi, bố mẹ em đang tính nuôi bò nhốt chuồng thế này, nhưng đang phân vân ko biết nuôi bò giống gì và trồng loại cỏ gì nó sẽ ăn, add tư vấn giúp gia đình em với, mong phản hồi của add, thanks

  7. gia đình em đang phân vân ko biết nuôi bò gì, và trồng loại cỏ gì nó sẽ ăn, nhà em ở Thanh Liêm Hà Nam, mong add giúp đỡ và phản hổi, thanks nhiều

  8. Thưa các bác em ở vùng núi cao xã phú lệ, quan hóa, thanh hóa. em muốn đi tham quan mô hình nuôi lợn rừng lai thì ở đâu có mô hình mà gần quê em nhất vậy? Chỉ cho em với. Cảm ơn các bác nhiều.

  9. Xin chao cac ban,
    Nhà mình ở cần thơ, có diện tích đát trồng cây cam khá rộng trên 15,000m2, minh đang suy nghi trồng cỏ thêm trong vuon để nuôi thêm bò tranh thủ lúc nhàn rỗi. mình hỏi có thể trồng cỏ trong vườn cây duoc ko ah? minh muốn hỏi giống cần mua ở dâu? mong duoc cac bạn chỉ bảo thêm nha.
    thanks

  10. Bạn gì ơi mình hiện tại đang nuôi 20 con bò 1 giống 19nái
    Nói chung mk nuôi bo dc 7 ,8 năm gì rồi
    Khi mk nuôi số luong bò nhiều đặt biệt khi nuôi nhốt cần phòng ngừa nhung bệnh j
    Cho mk hỏi thêm 1 con bò truong thanh 1 ngày an hết bao nhiêu cỏ uống hết bao nhiêu nước tiêu thụ hết bao nhiêu tinh bột .với lại cho bò ăn thức an lên men tốt hay là thức ăn tươi tốt hon vay

Gửi phản hồi