Chợ bò vùng biên Tà Ngáo An Giang

chợ bò Tà Ngáo An Giang
chợ bò Tà Ngáo An Giang

Có một chợ bò duy nhất ở miền Tây được Bộ NN&PTNT cho phép nhập trâu, bò qua đường tiểu ngạch.

Việc mua bán phát triển, kéo theo hàng loạt nghề dịch vụ ra đời, tạo công ăn việc làm khiến đời sống người dân ở đây thêm khởi sắc.

Từ một xóm heo hút mà giờ sóc Tà Ngáo có nhiều đường giao thông cho xe tải ra vào mua bán trâu bò ì xèo. Đời sống người dân trong sóc khấm khá hơn nhờ có chợ. Tiếng ậm ò từ khu chợ vang vọng cả núi rừng.

Gông bò qua kênh Vĩnh Tế

Sóc Tà Ngáo thuộc ấp Phú Tâm, xã An Phú (Tịnh Biên, An Giang). Trước 1975, dân di cư đến khẩn hoang, kẻ tha phương cầu thực tấp vào lập nghiệp. Bởi thế đời sống dân chúng nơi đây rất nghèo.

Ông Sáu Lon (tên thật là Lê Văn Lon, người gắn bó với sóc Tà Ngáo từ những ngày đầu) kể hồi đó cư dân Tà Ngáo còn lãnh thêm nạn diệt chủng Pôn Pốt. Năm 1979, nơi tuyến đầu biên giới này mới yên bóng giặc, dân chạy loạn quay về gầy dựng lại cửa nhà. Đất ruộng ở Tà Ngáo chỉ là cát trắng pha đất bạc màu. Cuộc sống của dân trong sóc chủ yếu dựa vào việc bán trái, nước thốt nốt hoặc làm đường thốt nốt. Cạnh đó, nhiều nhà còn nuôi thêm bò để cải thiện kinh tế. “Bà con Khmer ở Tà Ngáo ngày trước xem trọng con bò như báu vật nên nuôi nhốt bò ngay trong nhà mình. Sóc Tà Ngáo ngày ấy nằm choi loi giữa đồng, bao bọc bởi những cánh rừng thốt nốt. Người dân phải băng đồng, lội ruộng để đi lại ra bên ngoài” – ông Lon kể.

Một góc chợ Tà Ngáo tấp nập trâu bò đem ra mua bán.

Theo ông Sáu Lon, chuyện mua bán bò ban đầu chỉ diễn ra giữa dân trong sóc Tà Ngáo với nhau. Sau đó, dân ở đây qua Campuchia mua bò giống về trao đổi, bán mua, dần dà mới nảy sinh nhu cầu mua bán bò thịt, rồi đến mua bán trâu. “Dân mình vượt biên giới cả chục cây số, vào lùng sục tận nhà dân nước bạn kiếm mua từng con bò một, cầm dây mũi dẫn chúng đi tắt trên bờ đê về kênh Vĩnh Tế. Đến bờ kênh, người dẫn bò cầm dây mũi lội xuống, bốn năm con bò lội nước phì phò theo sau. Người ta gọi là gông bò qua kênh. Ì ạch cả ngày, có khi dẫn bò về được tới nhà thì trời đã sập tối” – ông Sáu Lon kể.

Làm lâu có tiếng, sóc Tà Ngáo không mấy chốc được thương lái ngoài tỉnh biết đến. Ai muốn mua trâu bò về cày cấy, bò dự án cho người nghèo cũng lui tới tìm. Trong vùng bắt đầu xuất hiện những “nghệ nhân” xem tướng bò, điển hình như ông Khổng mù ở Ô Tà Ban. Dù tập quán mua bán bò ở đây là “nhìn mặt bắt hình dong”, đánh (ước) trọng lượng là xỉa tiền (còn gọi là mua mão nguyên con) nhưng nếu mua bò về làm sức kéo thì người ta còn phải xem tướng mạo, xoáy, đuôi… để cho chắc ăn. “Đường ruộng từ huyện Kirivông (tỉnh Tà Keo, Campuchia) sang Tà Ngáo chỉ ngăn bởi con kênh Vĩnh Tế và cánh đồng vài cây số. Vì thế chuyện mua bán trâu bò ở đây rất sung túc” – ông Sáu Lon lý giải.

Dịch vụ ăn theo khởi sắc

Nhiều năm về trước, hễ đặt chân đến khu vực chùa Tà Ngáo lúc nào cũng thấy bóng dáng trâu bò ùn ùn vượt biên. Thương lái dẫn bò ngoại bủa theo mấy con đê trên đồng biên giới đưa vào nội địa. Cặp kênh Vĩnh Tế, nhà nhà có chuồng bò, ấp Phú Tâm ngập bóng trâu bò, cả xã An Phú cũng đầy nhóc trâu bò. Kẻ dắt, người lùa bò đi lũ lượt trên bờ kênh Vĩnh Tế, cả làng chìm trong nghề mua bán trâu bò.

Ông Huỳnh Hữu Phúc, Chủ tịch UBND xã An Phú, kể: Trước năm 2006, việc mua bán trâu bò qua biên giới được xem là lậu. Năm 2006, huyện Tịnh Biên mới đứng ra tổ chức thành chợ phiên bò, tại khu đất cạnh chùa Tà Ngáo. Từ đó, việc mua bán trâu bò qua biên giới được tập trung về một chỗ ở bến kênh Vĩnh Tế. Bên xã Kamnab, huyện Kirivông (Campuchia) cũng có đầu mối thu gom trâu bò chuyển về Tà Ngáo.

Nhộn nhịp cảnh trao tiền mua bán trâu bò tại chợ Tà Ngáo.

Kéo theo chuyện mua bán trâu bò phát sinh nhiều dịch vụ làm thuê, tạo việc làm cho cả người già và trẻ nhỏ vùng Tà Ngáo. Khi thương lái mua xong bò thì họ thuê người dắt bò từ Campuchia về. Mỗi trẻ em có thể kiếm cả trăm ngàn đồng trong ngày từ nghề dắt bò mướn. Vào mùa hiếm cỏ cho bò ăn, dân Tà Ngáo còn đi vào tận vùng lâm địa cắt cỏ, mua rơm về đây bán. “Dân làng sóc Tà Ngáo còn bán được hàng nước. Người coi tướng, đánh trọng lượng trâu bò cũng được thuê. Có người đánh trọng lượng chính xác được lái trả tới cả trăm ngàn đồng/con. Ở đây có nhiều nghề vui và đỡ cho bà con nghèo dữ lắm. Nghề hốt phân bò cũng hái ra tiền” – Sáu Lon cười khà kể.

Theo nhiều lái bò, thay vì ngày trước dân trong nước đi sang nước bạn mua bò về chợ Tà Ngáo bán lại thì bây giờ việc này do lái nước bạn đảm nhận. Trâu bò mua xong, lái nước bạn cho dẫn đường đồng đến kênh Vĩnh Tế, gông qua kênh rồi dẫn vào chợ bán. Mùa nước nổi, bò ngoại được chở bằng trẹt (giống như ghe, xuồng) xuống chợ.

Ngày càng chuyên nghiệp, bài bản

Ông Phúc cho biết ban đầu chợ bò Tà Ngáo chỉ tập trung trên khu đất rộng 8.000 m2. Kể từ năm 2010, đây là chợ bò duy nhất ở miền Tây được Bộ NN&PTNT cho phép nhập trâu bò qua đường tiểu ngạch, có kiểm soát dịch bệnh. Chợ bò được mở rộng hơn 2 ha và tới đây sẽ còn mở rộng thêm khoảng 2 ha nữa. Mỗi ngày bình quân có khoảng 150-200 con bò được mua bán. “Lượng trâu bò ở Tà Ngáo có nhiều nhờ mua từ các nước Malaysia, Myanmar, Thái Lan… qua Campuchia bán về. Từ đó có cung ứng thường xuyên cho thương lái nên chợ không ngừng phát triển. Sóc Tà Ngáo heo hút ngày nào giờ có đến bốn, năm con đường lớn được mở cho xe tải vào. Đời sống người dân trong sóc khấm khá hơn” – ông Phúc phấn khởi nói.

Bến bò Campuchia chuyển vào nội địa tại kênh Vĩnh Tế trước khi vào chợ bò Tà Ngáo.

Hiện nay trâu bò ngoại đưa vào chợ được kiểm soát dịch bệnh. Sau một tuần lễ không có dấu hiệu bệnh thì mới cho xuất bán. “Trâu bò ở chợ Tà Ngáo muốn bán thì phải chích thuốc ngừa, rồi bấm lỗ tai mới được đưa lên xe đi giết mổ. Thương lái chỉ đóng thuế buôn chuyến. Do được tổ chức chính thức nên chúng tôi an tâm đến đây làm ăn” – anh Lợi, lái bò từ Lâm Đồng, tâm sự.

Giờ đến chợ bò Tà Ngáo lúc nào cũng thấy cảnh mua bán sôi động, lái Việt, lái Campuchia đều có mặt. Trong khu chợ, dưới những tán thốt nốt xanh rì, lái nọ gạ lái kia ngã giá. Hàng trăm con trâu bò đi lại xen lẫn với người tại chợ. Dù cân bàn, cân số, cân đòn có rất nhiều nhưng phương thức giao dịch mua mão nguyên con vẫn được duy trì. Tiền Việt, tiền riel (tiền Campuchia) đều được mang ra giao dịch. Tiếng người í ới hòa lẫn tiếng ậm ò của bò chộn rộn suốt ngày. Cả ngày đêm, xe chở trâu bò từ đây rầm rập chạy về khắp xứ.

Chợ bò nhập lậu ở biên giới Campuchia

Tình trạng nhập lậu trâu, bò qua cửa ngõ biên giới Tây Nam đã nhộn nhịp nhiều năm nay. Mỗi ngày, vùng biên giới này có đến ngàn con trâu bò lâu từ Campuchia vào Việt Nam hợp lệ.
Bò nhập lậu vào An Giang được nhốt trong chuồng chờ người mua.Bò nhập lậu vào An Giang được nhốt trong chuồng chờ người mua.

Phiên chợ bò nhộn nhịp vùng biên

Buổi trưa nắng rát bỏng da thịt, từ con đường nhựa nhỏ nằm cặp kênh Vĩnh Tế, đoạn ấp Phú Tâm, xã An Phú, huyện Tịnh Biên (An Giang), nhìn sang biên bờ bên kia kênh Vĩnh Tế, chúng tôi mới thấy hết không khí sôi động và đông đúc của vùng biên. Sôi động và đông đúc nhất ở đây “nhờ” cánh lái bò đang cố gắng la hét, điều khiển hàng trăm con bò từ phía tỉnh Tà Keo (Campuchia) lội ngang kênh Vĩnh Tế tràn sang Việt Nam…

Chúng tôi thấy nhiều đàn bò lớn được chăn dắt về hướng chợ phiên bò Tà Ngáo (xã An Phú, huyện Tịnh Biên, An Giang). Ở đây, một căn nhà nằm cạnh chợ đang nhốt cả trăm con trâu bò chờ bán.

“Đó là nhà của một tay chuyên mua từ Campuchia xuống, làm vựa cho các lái khác thuê nhốt rồi bán ra kiếm lời. Chốc lát đây thì đàn trâu bò cả trăm con của tôi cũng được bạn hàng ở TP.HCM xuống bắt, còn tiền đã lấy trước rồi, một cò tên Nguyên cho biết. Trước khi chúng tôi vào chợ bò Tà Ngáo, lái ở đây cho biết vừa có gần 30 con bò cũng đã được lên xe tải chở đi rồi. Bên trong chợ vẫn còn hàng chục con chờ bán.

Trong vai người đi tìm mua bò về mổ thịt để làm đám cưới, chúng tôi mới được chứng kiến cảnh mua bán sôi động tại chợ bò Tà Ngáo. Tuy gọi là chợ phiên, nhưng cảnh mua bán trâu bò ở đây diễn ra suốt cả ngày đêm. Dân buôn tấp nập, nhiều tay buôn ở các tỉnh, thành xa như Bà Rịa Tũng Tàu, Cần Thơ, Long An, TP. HCM và các tỉnh miền Đông, miền Bắc phải trụ lại nhà quen để làm ăn mua bán. Vừa đặt chân vào khu vực chợ phiên, tôi liền được một người xưng danh T.B, chuyên môi giới mua bán bò, tiếp thị: “Tôi làm nghề này đã hơn 30 năm qua. Đánh giá sản lượng thịt từ con bò còn sống (bò hơi) là chắc cú. Chú em ở đâu? Nói đi. Muốn mua con giá bao nhiêu, tao kiếm giùm cho.”

Trâu, bò tập kết lên xe tải.

T.B nói: “Bò rất khó làm, phải biết rành rọt thì làm thịt ăn mới thấy ngon hơn mua thịt bò ở chợ về nấu. Biết làm mới tận dụng được hết toàn thân con bò. Ngoài thịt nạc còn lợi được ruột, gan, phèo, phổi. Da bò nghé ăn cũng đã lắm nghen”. Ngồi trò chuyện cả buổi trong căn nhà dành cho giới quản lý chợ phiên bò Tà Ngáo, T.B đã kể tường tận hết mọi việc làm ăn, mua bán ở đây. Theo ông, đa số bò được tập trung vào đây có nguồn gốc từ những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ ở Campuchia. Bên kia, nhiều hộ chăn nuôi trâu bò kẹt tiền nên bán rẻ. Lái buôn người Campuchia sẽ đi gom tận các phum, sóc để đủ hàng chuyển về.
Sang Campuchia buôn bò

Theo người dân địa phương, vào thời điểm hiện nay, vụ lúa hè thu ở tỉnh Tà Keo (Campuchia) đã thu hoạch dứt điểm, mùa lũ cũng sắp về. Theo đó, bò không còn phục vụ cho việc đồng áng thì sẽ bán đi để đỡ tốn công chăm sóc. Bò Campuchia thường được bán nhiều về Việt Nam là do ngoài việc bò thịt ở nước ta hút hàng thì từ khi Việt Nam nghiêm cấm các loại xe công nông, xe cải tiến tự chế, con bò trở thành phương tiện chính trong việc sản xuất và thu hoạch ở nhiều tỉnh miền Tây.Bên cạnh đó, đang vào mùa mưa, cây cỏ xanh tốt, nhiều người dân mua bò chăm sóc, đợi giá thêm để bán, chính vì vậy mà việc săn bò Campuchia trở nên nhộn nhịp.

Đàn bò lậu tràn vào An Giang để chờ đưa đi tiêu thụ khắp nơi.

Lái bò N.V.H, một trong những người mua bán bò lâu năm tại đây cho biết: “Thời điểm hiện nay, phía tỉnh Ta Keo cắt lúa xong, họ kêu bán bò rầm rộ, tôi lên các phum sóc trên đó mua bò, rồi mướn dân lùa về ấp Phú Nhất bán kiếm lời. Hằng ngày, tôi mua bán và trao đổi bình quân khoảng 100-120 con trâu bò, kiếm lời vào chục triệu đồng”. Theo ông này, bò ở Campuchia bán mão (bán nguyên con) chứ không bán ký. Bình quân mỗi con ông mua vào từ 10-30 triệu đồng, lái quen lên đó không sợ lố giá. Nếu có vốn thì mua bò Campuchia đem về vỗ béo vài tháng là bán một con lời gần 3 triệu đồng.Lái bò N.V.H cũng cho biết, hiện tại ông đang nuôi được hơn 40 con bò mua từ Campuchia về vỗ béo, dự kiến cho xuất chuồng trong tháng tới, bỏ túi gần 100 triệu đồng.

Trâu lội đồng vượt biên giới vào Việt Nam

Còn theo bộc bạch của một thương lái đến từ TP. HCM: “Lúc này, bò Sài Gòn hút hàng dữ lắm, giá cao chóng mặt mà không có thịt bò để bán. Mỗi cơ sở giết mổ bò trung bình hàng ngày làm 15 con, đem giao cho mấy sạp ở chợ. Số lượng hiếm nên tôi phải xuống tận Tịnh Biên mua bò thịt về cung cấp cho bạn hàng”. Cũng theo ông này, đa số các lái bò đều đi đường phụ dắt ngang cánh đồng Campuchia để trốn thuế, nếu đi đường chính thì bị đánh thuế cao, mất lời. Tuy nhiên tùy tình hình mà đi, lợi dụng vào buổi trưa thứ bảy hoặc chủ nhật, đội tuần tra biên phòng nghỉ làm việc mới đi mạnh…Tương tự, ông Chau Soc là người dân Tịnh Biên cũng có kinh nghiệm trong mua bán bò, cho biết, mỗi tuần ông cùng đồng nghiệp người Campuchia mua bò ở Tà Keo, sau đó dắt về chợ Tà Ngáo bán bán. Bò bán tại đây được các lái buôn phân ra thành nhiều loại, với nhiều mức giá khác nhau. Bò tơ bán thịt khoảng 18-20 triệu đồng/con, bò dùng làm sức kéo 25-30 triệu đồng/con. Mỗi ngày ông kiếm lời gần 10 triệu đồng. Một lái người Campuchia nói tiếng Việt rành như bẻ cây cho biết: “Bò ở chỗ tui rẻ hơn tại đây mà dễ mua dữ lắm. Mỗi lần lùa xuống đây bán, tui lời 4 triệu tiền Việt Nam”.

Giao dịch đông đúc, vùng này cũng kéo theo nhiều dịch vụ mua bán như: quán cơm, quán nước, nhà trọ, đặc biệt hơn nữa là dịch vụ cắt cỏ bán cho bò tại chợ cũng rất sôi nổi. Hằng ngày, chỉ tính riêng việc cắt cỏ, một số người dân nơi đây thu nhập trung bình từ 30.000 – 40.000 đồng/ngày.

Mỗi ngày, hàng trăm con bò từ Campuchia kéo về Tịnh Biên (An Giang), không thấy bóng dáng nhân viên thú y đến kiểm tra dịch bệnh.

Be the first to comment

Gửi phản hồi